Tóm tắt: Việt Nam đang xem xét mô hình chia sẻ chi phí giúp người dân dùng chữ ký số miễn phí, do doanh nghiệp, bệnh viện, trường học và ngân hàng chi trả thay. Đề xuất được nêu tại hội thảo của Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) ở Cần Thơ, khi chữ ký số tại Việt Nam đã đạt 45,62% người trưởng thành sử dụng.
Một đề xuất mới có thể giúp người dân Việt Nam dùng chữ ký số hoàn toàn miễn phí. Tại hội thảo tin cậy do NEAC tổ chức ở Cần Thơ, đơn vị chứng thực Mắt Bão (thương hiệu MATBAO-CA) đề xuất mô hình chia sẻ chi phí: doanh nghiệp, bệnh viện, trường học và ngân hàng trả tiền dịch vụ để người dân ký giao dịch trực tuyến miễn phí. Ví dụ: bệnh viện trả phí để bệnh nhân ký giấy đồng ý điều trị trên điện thoại, trường học trợ giá để phụ huynh ký hồ sơ nhập học, ngân hàng chi trả để khách hàng ký hợp đồng vay trực tuyến.
Mô Hình Chia Sẻ Chi Phí Cho Chữ Ký Số Hoạt Động Ra Sao?
Một trong những rào cản khiến chữ ký số chưa trở thành công cụ phổ biến với mọi người dùng cá nhân là bài toán chi phí. Với những người chỉ phát sinh một vài giao dịch cần ký mỗi năm, việc phải chủ động đăng ký và trả phí cho một dịch vụ chữ ký số có thể chưa đủ hấp dẫn.
Mô hình chia sẻ chi phí cho chữ ký số tiếp cận vấn đề theo một hướng khác: thay vì người ký trả phí, chi phí được chuyển sang tổ chức hưởng lợi từ giao dịch điện tử.
Ý tưởng này được Mắt Bão đề xuất tại hội thảo của NEAC tại Cần Thơ. Theo đó, doanh nghiệp, ngân hàng, tổ chức tài chính, đơn vị cung cấp dịch vụ hoặc nền tảng số có thể là bên chi trả chi phí chữ ký số cho khách hàng khi thực hiện giao dịch trên hệ thống của mình.
Chi phí chữ ký số được chuyển từ cá nhân sang doanh nghiệp
Hãy hình dung một khách hàng chỉ cần ký 3–5 hợp đồng điện tử trong một năm. Nếu phải mua riêng một gói chữ ký số chỉ để thực hiện vài giao dịch, chi phí và thủ tục đăng ký có thể trở thành rào cản khiến họ tiếp tục lựa chọn ký giấy hoặc các phương thức truyền thống.
Nhưng với doanh nghiệp phục vụ hàng nghìn hoặc hàng triệu khách hàng, bài toán lại hoàn toàn khác. Doanh nghiệp có thể mua dịch vụ chữ ký số theo quy mô lớn hoặc thanh toán dựa trên số lượt ký thực tế. Người dùng chỉ cần xác thực và ký khi phát sinh giao dịch mà không phải trực tiếp trả phí cho từng dịch vụ riêng biệt.
Dòng chi phí khi đó có thể được hiểu đơn giản: Nhà cung cấp chữ ký số → cung cấp dịch vụ ký → doanh nghiệp/tổ chức thanh toán → người dùng thực hiện ký miễn phí.
Như vậy, chữ ký số không thực sự trở thành một dịch vụ “không có chi phí”. Chi phí chỉ được phân bổ lại cho bên có khả năng khai thác giá trị kinh tế lớn hơn từ quá trình số hóa.
Tại sao doanh nghiệp có thể sẵn sàng trả phí chữ ký số cho khách hàng?
Lý do nằm ở lợi ích mà doanh nghiệp nhận lại. Khi khách hàng có thể ký trực tuyến, doanh nghiệp có cơ hội số hóa toàn bộ quy trình từ đăng ký, xác thực, ký kết đến lưu trữ và xử lý hồ sơ. Điều này giúp giảm phụ thuộc vào hợp đồng giấy, hạn chế thao tác thủ công, rút ngắn thời gian xử lý và tạo điều kiện tự động hóa nhiều bước trong quy trình nghiệp vụ.
Ví dụ, thay vì yêu cầu khách hàng đến trực tiếp để ký hợp đồng, doanh nghiệp có thể hoàn tất giao dịch từ xa. Chi phí hỗ trợ chữ ký số vì thế có thể được xem như một phần của chi phí vận hành nền tảng số hoặc chi phí phục vụ khách hàng.
Bài toán kinh tế chuyển từ: “Doanh nghiệp phải trả thêm tiền cho chữ ký số” sang: “Chi phí chữ ký số có thấp hơn chi phí của quy trình giấy và giao dịch trực tiếp hay không?”
Nếu chi phí cho mỗi lượt ký đủ thấp trong khi doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian xử lý, nhân sự, giấy tờ, lưu trữ và vận chuyển hồ sơ, việc tài trợ chữ ký số cho khách hàng có thể mang lại hiệu quả kinh tế tổng thể tốt hơn.
Người dùng được ký miễn phí nhưng vẫn đảm bảo giá trị pháp lý
Một điểm đáng chú ý của mô hình này là việc thay đổi bên thanh toán không đồng nghĩa với thay đổi giá trị pháp lý của chữ ký.
Theo khung pháp lý hiện hành về giao dịch điện tử và chữ ký điện tử tại Việt Nam, chữ ký điện tử đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định có thể được công nhận giá trị pháp lý trong giao dịch điện tử. Vì vậy, mô hình chia sẻ chi phí chủ yếu giải quyết cách phân bổ chi phí sử dụng dịch vụ, thay vì tạo ra một loại chữ ký số mới.
Điều này mở ra khả năng để các tổ chức tích hợp chữ ký số trực tiếp vào hành trình khách hàng: người dùng xác thực danh tính, đọc tài liệu, ký và hoàn tất giao dịch ngay trên một quy trình số thống nhất.
Mô hình chia sẻ chi phí có thể giúp chữ ký số tiếp cận nhóm người dùng mới
Tác động lớn hơn của mô hình này nằm ở khả năng mở rộng thị trường. Những người thường xuyên ký hợp đồng có thể dễ dàng nhận thấy lợi ích của việc sở hữu chữ ký số. Nhưng với hàng triệu cá nhân chỉ thỉnh thoảng mới cần ký hợp đồng lao động, hồ sơ tài chính, bảo hiểm, dịch vụ viễn thông hoặc các giao dịch dân sự khác, việc mua riêng một dịch vụ chữ ký số chưa chắc đã cần thiết.
Nếu chi phí được doanh nghiệp hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tài trợ, rào cản này có thể giảm đáng kể. Thay vì yêu cầu: “Muốn giao dịch trực tuyến, trước tiên bạn phải mua chữ ký số.” Trải nghiệm có thể chuyển thành: “Bạn có thể ký số ngay trong giao dịch này và không phải trả thêm phí.”
Đây là thay đổi nhỏ về cách thanh toán nhưng có thể tạo ra khác biệt lớn về khả năng tiếp cận. Khi người dùng không còn phải cân nhắc chi phí cho một nhu cầu chỉ xuất hiện vài lần mỗi năm, chữ ký số có cơ hội trở thành một lớp hạ tầng được tích hợp trực tiếp vào các dịch vụ số, thay vì tồn tại như một sản phẩm riêng mà mỗi cá nhân phải chủ động tìm mua.
Chữ Ký Số Tại Việt Nam Đang Được Dùng Ở Đâu Hiện Nay?
Chữ ký số đã nằm trong quy trình hằng ngày tại Việt Nam, từ kê khai thuế đến giao dịch trực tuyến. Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) dùng chữ ký số cho hợp đồng cấp nước điện tử, chuyển quyền sở hữu và lắp đồng hồ nước mới. Công ty phần mềm Misa đã tích hợp công cụ này vào hợp đồng, hóa đơn điện tử và quy trình phê duyệt nội bộ.
Tính đến cuối tháng 6/2026, NEAC ghi nhận Việt Nam đã cấp gần 32 triệu chứng thư chữ ký số, đạt 45,62% người trưởng thành sử dụng, với hàng tỷ giao dịch điện tử đã hoàn tất. Ứng dụng VNeID (Định danh điện tử Việt Nam) đã tích hợp tính năng Chứng thư chữ ký số, đưa công cụ này vào ngay điện thoại người dân. DataCore từng phân tích niềm tin số trong bài viết về rác AI trong doanh nghiệp Việt Nam.
Vì Sao Chỉ Đếm Số Chứng Thư Chữ Ký Số Là Chưa Đủ?
Cấp chứng thư không đồng nghĩa chứng thư được dùng. Một cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ cho rằng thành phố cần chuyển từ đếm chứng thư đã cấp sang đếm chứng thư thực sự được dùng, và đếm giao dịch thực tế hoàn tất. Riêng Cần Thơ hiện có 616.489 chứng thư công cộng đang lưu hành, tương đương khoảng 25% dân số địa phương từ 15 tuổi trở lên.
Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc NEAC, nhấn mạnh: chuyển đổi số nên đo bằng giao dịch hoàn tất và chi phí tiết kiệm được, không chỉ số chứng thư đã cấp. Ông cho biết Việt Nam cần hệ sinh thái dịch vụ tin cậy rộng hơn: xác thực điện tử, chứng thư số, con dấu điện tử và đóng dấu thời gian. Cần Thơ đặt mục tiêu 100% dân số nói trên dùng chữ ký số trong 5 năm tới.
Câu Hỏi Thường Gặp
Đề xuất chia sẻ chi phí chữ ký số là gì?
Mắt Bão đề xuất tại hội thảo NEAC ở Cần Thơ: doanh nghiệp, bệnh viện, trường học và ngân hàng trả phí để người dân ký giao dịch trực tuyến miễn phí.
Chữ ký số có giá trị pháp lý tại Việt Nam không?
Có. Chữ ký số tại Việt Nam có giá trị pháp lý tương đương chữ ký tay, đã dùng trong kê khai thuế, ký hợp đồng và giao dịch trực tuyến.
Bao nhiêu người tại Việt Nam đang dùng chữ ký số?
Tính đến cuối tháng 6/2026, NEAC ghi nhận gần 32 triệu chứng thư đã cấp, đạt 45,62% người trưởng thành sử dụng.
VNeID có vai trò gì với chữ ký số?
VNeID (Định danh điện tử Việt Nam) đã tích hợp tính năng chứng thư chữ ký số ngay trên điện thoại.
Vì sao Cần Thơ chú trọng đo mức sử dụng thay vì số lượng cấp phát?
Một cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ cho rằng đếm số chứng thư thực sự được dùng phản ánh tiến độ chính xác hơn đếm số chứng thư đã cấp.
Chữ ký số miễn phí chỉ hiệu quả khi tổ chức trả phí tin tưởng được danh tính người ở đầu bên kia giao dịch. Đó là bài toán eKYC (định danh khách hàng điện tử) và xác thực danh tính số, lĩnh vực DataCore tập trung phát triển. Doanh nghiệp cân nhắc mô hình chia sẻ chi phí có thể tìm hiểu Nền tảng eKYC của DataCore và các dịch vụ định danh, dữ liệu khác, cùng chiến lược phòng thủ tài chính cá nhân khi giao dịch ngày càng chuyển sang trực tuyến.
Nguồn tham khảo
- VnExpress, Trọng Đạt (26/08/2026), "Đề xuất để người dân dùng chữ ký số miễn phí"
- Số liệu về mức độ sử dụng chữ ký số theo Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), như trích dẫn trong bài báo VnExpress, tính đến cuối tháng 6/2026.
Để lại một bình luận
Bạn phải đăng nhập để gửi bình luận.