Tóm tắt: Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt lộ trình mật mã hậu lượng tử quốc gia đến năm 2035, triển khai theo ba giai đoạn từ xây dựng tiêu chuẩn, thử nghiệm đến chuyển đổi toàn diện cho hệ thống Chính phủ, tài chính và năng lượng. Doanh nghiệp xử lý dữ liệu nhạy cảm có khoảng 5 đến 10 năm để chuẩn bị.
Mật mã hậu lượng tử vừa chính thức trở thành ưu tiên quốc gia tại Việt Nam. Tại Hội thảo khoa học quốc gia AI4CRIS 2026 ở Hà Nội ngày 14 tháng 8 năm 2026, nhóm nghiên cứu tại Cục Công nghiệp an ninh, Bộ Công an, do TS Lê Hải Triều đại diện, đã trình bày lộ trình mật mã hậu lượng tử ba giai đoạn từ 2027 đến 2035.
Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ, xác nhận Thủ tướng đã phê duyệt Đề án phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026-2035, đánh dấu bước cụ thể nhằm bảo vệ chủ quyền số quốc gia.
Mục lục
- Ba giai đoạn của lộ trình mật mã hậu lượng tử là gì?
- Vì sao mật mã hậu lượng tử cấp thiết ngay từ bây giờ?
- Doanh nghiệp xử lý dữ liệu nhạy cảm nên làm gì?
- Câu hỏi thường gặp
Ba Giai Đoạn Của Lộ Trình Mật Mã Hậu Lượng Tử Là Gì?
Giai đoạn một, 2027 đến 2029, tập trung nhận diện và đặt nền móng cho mật mã hậu lượng tử: ban hành tiêu chuẩn quốc gia, xây dựng môi trường thử nghiệm mở cho cộng đồng nghiên cứu và doanh nghiệp, đào tạo 100 chuyên gia, và thực hiện kiểm kê cấp quốc gia về hệ thống và thuật toán mật mã đang sử dụng. Mục tiêu cuối 2029 là các cơ quan Chính phủ có khả năng nhận diện rủi ro lượng tử với hệ thống của mình.
Giai đoạn hai, 2030 đến 2032, là giai đoạn chuyển đổi. Hệ thống Chính phủ, tài chính và năng lượng áp dụng mật mã hậu lượng tử trực tiếp, doanh nghiệp được hỗ trợ kỹ thuật và hưởng chính sách khuyến khích. Mục tiêu đến 2032 là khoảng 70% hệ thống trọng yếu hoàn thành chuyển đổi mật mã hậu lượng tử. Song song, một tuyến phân phối khóa lượng tử Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh được đề xuất thử nghiệm cho dữ liệu yêu cầu bảo mật đặc biệt cao.
Giai đoạn ba, 2033 đến 2035, là giai đoạn làm chủ công nghệ. Mật mã hậu lượng tử trở thành lớp mã hóa mặc định trong hệ thống số, phân phối khóa lượng tử phục vụ mạng nội bộ và kênh liên lạc tối mật, và Việt Nam đặt mục tiêu đóng góp vào nghiên cứu mật mã hậu lượng tử thế giới, không chỉ tiếp nhận công nghệ.
Vì Sao Mật Mã Hậu Lượng Tử Cấp Thiết Ngay Từ Bây Giờ?
TS Nguyễn Quốc Hưng, Viện Công nghệ lượng tử thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh tính cấp bách: tổng thời gian cần bảo mật dữ liệu cộng với thời gian chuyển đổi mật mã hậu lượng tử có thể lên đến hàng chục năm, trong khi một máy tính lượng tử đủ mạnh để phá mật mã truyền thống, gọi là CRQC, có thể xuất hiện trong vài năm tới.
Ông dẫn dự đoán của Google rằng CRQC có thể diễn ra trong vòng 4 năm, đây là lý do nhiều nhóm tin tặc đã thu thập dữ liệu mã hóa ngay từ bây giờ để giải mã sau khi có máy tính lượng tử. Một số loại dữ liệu cần được bảo mật 20 đến 30 năm, trong khi thời gian chuyển đổi mật mã hậu lượng tử mất khoảng 5 đến 10 năm, khoảng trống này không còn nhiều thời gian để trì hoãn.
"Chuyển đổi ngay lập tức đã rất nguy hiểm, đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam, ngay cả Mỹ cũng chưa sẵn sàng chuyển đổi hệ mật mã," TS Hưng cảnh báo tại hội thảo. Năm rào cản mà TS Triều nêu ra, số chuyên gia mật mã hậu lượng tử còn ít và phân tán, chưa có nền tảng thử nghiệm quốc gia, chi phí triển khai cao với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nghiên cứu thiếu phối hợp, và cơ chế tài chính chưa phù hợp với nghiên cứu dài hạn, phản ánh đúng những gì nhiều quốc gia khác cũng đang gặp phải.
Doanh Nghiệp Xử Lý Dữ Liệu Nhạy Cảm Nên Làm Gì?
Doanh nghiệp không cần chờ đến năm 2030 mới hành động về mật mã hậu lượng tử. Bước đầu tiên hữu ích nhất là làm theo mô hình giai đoạn một của lộ trình Chính phủ ở quy mô doanh nghiệp: kiểm kê hệ thống, nhà cung cấp và luồng dữ liệu nào vẫn dựa trên thuật toán mật mã mà máy tính lượng tử có thể phá vỡ, đặc biệt dữ liệu cần bảo mật nhiều thập kỷ như hồ sơ tài chính, dữ liệu y tế hoặc hợp đồng với Chính phủ.
Động lực pháp lý xung quanh dữ liệu cũng đang chuyển động song song. Bài viết phân tích Nghị định 314 và thị trường dữ liệu Việt Nam của chúng tôi cho thấy Việt Nam đồng thời xây dựng hạ tầng pháp lý cho một nền kinh tế dữ liệu chính thức, điều này sẽ ngày càng giao thoa với yêu cầu mật mã hậu lượng tử khi nhiều dữ liệu được quản lý di chuyển qua nền tảng số và hạ tầng đám mây.
Các đội ngũ công nghệ doanh nghiệp đánh giá nhà cung cấp và nền tảng cũng nên theo dõi tốc độ phản ứng của hệ sinh thái. Bài viết về xu hướng ứng dụng AI nguồn mở năm 2026 của chúng tôi cho thấy một mô hình tương tự: công nghệ mạnh chỉ thực sự sẵn sàng cho doanh nghiệp khi công cụ, tiêu chuẩn và nhân lực có kỹ năng bắt kịp, và mật mã hậu lượng tử đang đi theo đường cong đó, chỉ chậm vài năm.
Nhìn rộng hơn, việc Việt Nam công khai lộ trình mật mã hậu lượng tử ngay từ giai đoạn nghiên cứu, thay vì chờ có tiêu chuẩn quốc tế hoàn chỉnh, giúp doanh nghiệp trong nước có thời gian chuẩn bị dài hơn so với việc chỉ phản ứng khi quy định mật mã hậu lượng tử được ban hành. Đây cũng là cơ hội để các nhà cung cấp hạ tầng số tại Việt Nam chủ động tích hợp mật mã hậu lượng tử vào sản phẩm của mình sớm hơn thị trường khu vực.
Câu Hỏi Thường Gặp
Mật mã hậu lượng tử là gì?
Mật mã hậu lượng tử là các thuật toán mã hóa được thiết kế để chống lại tấn công từ máy tính lượng tử, nhưng vẫn chạy trên hạ tầng máy tính và mạng hiện có, khác với phân phối khóa lượng tử cần hạ tầng quang học chuyên dụng.
Việt Nam cần hoàn thành chuyển đổi mật mã hậu lượng tử khi nào?
Lộ trình được phê duyệt đặt mục tiêu 2027 đến 2029 cho tiêu chuẩn và nền móng, 2030 đến 2032 để chuyển đổi khoảng 70% hệ thống trọng yếu, và 2033 đến 2035 để mật mã hậu lượng tử trở thành lớp mặc định trong hệ thống số.
Vì sao mật mã hậu lượng tử cấp thiết nếu máy tính lượng tử chưa sẵn sàng?
Vì dữ liệu cần bảo mật 20 đến 30 năm, cộng với thời gian chuyển đổi 5 đến 10 năm, nghĩa là tổ chức cần bắt đầu chuyển đổi mật mã hậu lượng tử nhiều năm trước khi máy tính lượng tử đủ mạnh để phá mã thực sự xuất hiện.
Lĩnh vực nào được ưu tiên chuyển đổi mật mã hậu lượng tử trước?
Hệ thống Chính phủ, tài chính và năng lượng được nêu tên là những lĩnh vực đầu tiên phải áp dụng mật mã hậu lượng tử trong giai đoạn chuyển đổi 2030 đến 2032, trước khi triển khai rộng ra toàn bộ nền kinh tế.
Khi nền kinh tế dữ liệu của Việt Nam mở rộng cùng lộ trình mật mã hậu lượng tử này, doanh nghiệp cần hạ tầng dữ liệu đã xác minh và được quản trị tốt không kém gì việc cập nhật mã hóa. Các dịch vụ dữ liệu của DataCore giúp doanh nghiệp làm việc với dữ liệu có cấu trúc, đã xác minh tại Việt Nam trong khi các tiêu chuẩn an toàn này tiếp tục hoàn thiện.
Để lại một bình luận
Bạn phải đăng nhập để gửi bình luận.